Hoeveel lumen heeft een zaklamp nodig? En waarom het bereik meer zegt

Wat zeggen lumen, candela en bereik op het blad?

Lumen, candela en bereik meten drie verschillende dingen. Lumen is de totale hoeveelheid licht die een zaklamp uitstraalt. Candela is de lichtsterkte op de felste plek van de bundel, meestal in het midden. Het bereik is de afstand waarop de bundel nog 0,25 lux geeft. Zo zijn de drie begrippen vastgelegd in de meetnorm ANSI/PLATO FL1, die Fenix bijvoorbeeld in de handleiding van de TK35UE V2.0 noemt en Nitecore in die van de P20i UV.

Lux is geen eigenschap van de lamp. Lux zegt hoeveel licht er op een oppervlak valt, in lumen per vierkante meter. Daarom komt lux op het blad alleen terug in de definitie van het bereik. Watt is ook geen maat voor licht: watt zegt hoeveel stroom iets verbruikt.

Twee dingen over FL1 zelf. Meten volgens de norm is vrijwillig: een fabrikant kiest zelf welke tests hij doet en welke claims hij op de verpakking zet. Staat er één claim volgens FL1 op een verpakking, dan moeten alle claims op die verpakking volgens FL1 zijn. De candela-waarde verandert niet met de afstand; de lux op je doel wel.

Wil je de definities van lux, lumen en candela uitgebreider lezen, dan heeft Zaklampwinkel er een eigen pagina over: lichtsterkte van een zaklamp.

Is 1000 of 5000 lumen veel voor een zaklamp?

Of 1000 of 5000 lumen veel is, hangt af van hoe ver en hoe breed je wilt zien. FL1 legt vast hoe het lumengetal gemeten wordt; wat je ermee doet, kies je zelf. Eén lamp laat goed zien wat het getal doet. De Fenix TK35UE V2.0 heeft standen van 30 tot 5000 lumen, met een bereik van 32 tot 400 meter. Lumen, candela en bereik dalen samen, maar niet in dezelfde verhouding.

De standen van de TK35UE V2.0, zoals Fenix ze in de handleiding opgeeft volgens FL1:

Op de stand Low haalt deze lamp met 350 lumen nog 100 meter. Wie op een pad een paar meter vooruit wil zien, heeft dus niet het hoogste lumengetal nodig. Wie een sloot aan de overkant van een weiland wil zien, kijkt naar het bereik.

De TK35UE V2.0 werkt op twee 18650-accu’s en Fenix levert die niet mee: in de doos zitten de lamp, een holster, een koord, een reserve-O-ring en de handleiding. Fenix noemt als accu de ARB-L18-3000P. Reken twee accu’s mee; welke 18650 past, lees je bij 18650 of 21700. De Fenix TK35UE V2.0 is verkrijgbaar bij Zaklampwinkel.

Waarom schijnt een lamp met minder lumen soms verder?

Een lamp met minder lumen schijnt verder als hij een hogere candela heeft: het bereik hangt af van de felste plek in de bundel, niet van de totale hoeveelheid licht. De Nitecore P23i geeft 3000 lumen bij 55.300 candela en haalt 470 meter. De Nitecore P20iX geeft 4000 lumen bij 12.200 candela en haalt 221 meter.

Het bereik op het blad wordt uit de candela berekend, met de kwadratenwet: bereik in meters is de wortel uit (candela gedeeld door 0,25). Reken je dat na, dan klopt het:

• Nitecore P23i: wortel uit (55.300 / 0,25) = wortel uit 221.200 = 470 meter.
• Nitecore P20iX: wortel uit (12.200 / 0,25) = wortel uit 48.800 = 221 meter (omgerekend, afgerond).
• Fenix TK35UE V2.0 op Turbo: wortel uit (40.000 / 0,25) = 400 meter.

Candela is de hoeveelheid licht per ruimtehoek in één richting. Een lamp die zijn lumen in een smalle bundel bundelt, krijgt daardoor een hoge candela en een groot bereik. Een lamp die hetzelfde licht breder spreidt, heeft een lagere candela en een korter bereik, maar verlicht naast het midden meer. De P23i gebruikt één led, de P20iX vier.

Geen van beide is beter: het hangt af van wat je wilt zien. Hoe je breed en ver toch samen krijgt, lees je bij zoomzaklamp of vaste bundel. De Nitecore P23i en de Nitecore P20iX zijn verkrijgbaar bij Zaklampwinkel.

Hoe ver moet een zaklamp schijnen?

Hoe ver een zaklamp moet schijnen, bepaal je zelf: neem de grootste afstand waarop je iets moet kunnen zien. Het bereik op het blad is de afstand waarop de bundel nog 0,25 lux geeft. Dat is ongeveer het licht van de volle maan op een heldere nacht in een open veld. Aan het eind van het opgegeven bereik is het dus maar zo licht als bij volle maan.

Daaruit volgen drie praktische regels:

1. Wil je op een afstand echt iets herkennen, kies dan een bereik dat duidelijk verder gaat dan die afstand. Dichter bij de lamp valt er meer licht op je doel dan aan het eind van het bereik.
2. Kijk bij een lamp met standen ook naar het bereik op de lagere standen. Bij de TK35UE V2.0 is dat 160 meter op Med en 100 meter op Low.
3. Lees het bereik als labwaarde. Nitecore schrijft bij de opgaven van de P20i UV dat ze in een lab zijn gemeten en in de praktijk kunnen afwijken door een andere accu of de omgeving.

Welke lamp bij welk gebruik past, met voorbeelden, staat bij welke zaklamp past bij welk gebruik.

Waarom wordt een lamp na een tijdje minder fel?

Een led-zaklamp kan minder fel worden omdat hij zichzelf terugregelt als hij warm wordt. De Fenix PD36R V2.0 zakt bijvoorbeeld een paar lumen in lichtopbrengst zodra de lamp 60 °C of warmer is. Nitecore schrijft dat zijn lampen de lichtopbrengst automatisch aanpassen aan de omstandigheden, om oververhitting te voorkomen.

Dat past bij hoe de getallen op het blad gemeten worden. Volgens FL1 meet de fabrikant candela en bereik tussen 30 seconden en 2 minuten na het inschakelen. De hoogste stand op het blad is dus gemeten in de eerste twee minuten; hoe lang de lamp die stand volhoudt, staat er niet bij.

Fenix zegt het er bij de TK35UE V2.0 ook bij: de brandduur op Turbo is gemeten inclusief de tijd dat de lamp op een lagere stand draait door de temperatuur- of beveiligingsregeling. Valt de lamp een stand terug, dan kan dat de temperatuur- of beveiligingsregeling zijn die de fabrikant beschrijft.

Hoe lees je de brandduur op het blad?

De brandduur op het blad is de tijd vanaf 30 seconden na inschakelen, met verse batterijen of een volle accu, tot de lichtopbrengst is gezakt naar 10% van de beginwaarde. Zo staat het in de meetnorm ANSI/PLATO FL1. Aan het eind van de opgegeven brandduur geeft de lamp dus nog licht, maar veel minder dan in het begin.

Drie dingen om op te letten:

• De brandduur geldt per stand. Lees de tabel in de handleiding, niet alleen het hoogste getal.
• Bij Turbo telt de teruggeregelde tijd mee. Fenix meet de Turbo-brandduur inclusief de tijd op een lagere stand door de warmteregeling.
• De brandduur hoort bij de accu waarmee is gemeten. Nitecore schrijft bij de P20i UV dat de waarden onder labomstandigheden zijn gemeten met een bepaalde accu, en dat ze in de praktijk kunnen afwijken door een andere accu of de omgeving.

Welke accu in je lamp past, lees je bij 18650 of 21700. Wat de IP-code en de waterclaims op hetzelfde blad betekenen, staat bij waterdichte zaklamp.